padok
-
NIE
paddock, raczej NIE
paddok, teren, na którym odbywają
się parady koni wyścigowych przed biegami; padoku,
padokowi,
padok,
padokiem,
podoku;
padoki, padoków,
padokom,
padoki,
padokami,
podokach
Państwo
- NIE państwo
w znaczeniu Polska w uroczystych
dokumentach
paparacz
- NIE paparazzo, paparazzi
(wł.); paparacza,
paparaczowi,
paparacza,
paparaczem,
paparaczu;
paparacze,
paparaczy,
paparaczom,
paparaczy,
paparaczami,
paparaczach;
pod. tłumacz
performer
- NIE (ang.);
jedynie wykonawca
picca-
NIEpizza
(wł.);piccy,
piccy,
piccę,
piccą,
piccy;
picce,
picc,
piccom,
piccami,
piccach
pineska
- NIE pinezka;
pineski,
pinesce,
pineskę,
pineską,
pinesce;
pineski,
pinesek,
pineskom,
pineski,
pineskami,
pineskach
plastyk
- twórca w dziedzinie plastyki; tworzywo sztuczne,
NIE
plastik
(ang. plastic);
plastyka
(plastyku
- tworzywo), plastykowi,
plastyka
(plastyk
- tworzywo), plastykiem,
plastyku;
plastycy
(plastyki
- tworzywa), plastyków,
plastykom,
plastyków
(plastyki
- tworzywa), plastykami,
plastykach;
pod. kosmetyk,
syntetyk
(osoba oraz produkt przemysłu kosmetycznego lub chemicznego); plastyczny,
tylko plastykowy
PLN
- NIE, wyłącznie zł,
dopuszczalne wyłącznie w tabelach przeliczników walutowych
potomka
- potomkini (córka); potomki,
potomce,
potomkę,
potomką,
potomce;
potomki,
potomek,
potomkom,
potomki,
potomkami,
potomkach
powołać
na 5 lat - NIE w
dokumentach; jedynie powołać na pięcioletnią
kadencję
powołać
nowego prezesa - NIE w
dokumentach; jedynie powołać kolejnego prezesa
półtora
-
liczebnik
ułamkowy; półtora jabłka,
NIE
półtorej
jabłka; półtora roku,
NIE
półtorej
roku;
półtorej cegły
prefiks
- NIE prefix
(łac./ang.), telefoniczny numer operatora międzystrefowego;
prefiksu,
prefiksowi,
prefiksem,
prefiksie;
prefiksy,
prefiksów,
prefiksom,
prefiksami,
prefiksach;
wszak sufiks
przekonujący,
przekonywający
- NIE przekonywujący
pub
[pub] - NIE
[pab] (ang.), piwiarnia;
pubu,
pubowi,
pub,
pubem,
pubie;
puby,
pubów,
pubom,
puby,
pubami,
pubach;
także pubowy; pod. klub,
NIE
club
[klab] (ang.)
puenta
[puenta, płenta]
- kulminacyjny punkt; puenty,
puencie,
puentę,
puentą,
puencie;
puenty,
puent,
puentom,
puenty,
puentami,
puentach;
także puentować; ewentualnie
pointa
[pointa],
NIE
[puenta,
płenta];
pointy,
poincie,
pointę,
pointą,
poincie;
pointy,
point,
pointom,
pointy,
pointami,
pointach;
także pointować
puzel
- NIE puzzle
[ang. pazl,
niem. pucle,
puzle],
pojedynczy element układanki obrazkowej, także (w l.mn.)
układanka
obrazkowa; puzla puzlowi
puzel a. puzla
puzlem puzlu; puzle
puzli puzlom puzle puzlami puzlach;
także puzlowy puzlowo;
pod. skrabel mebel
Q, q - NIE; litera niepolska; słowo zawierające tę literę nie może być przyjęte w poczet polskiej terminologii, bowiem nie jest polskim słowem (np. quiz)
radio
- urządzenie komunikacyjne; radia,
radiu,
radio,
radiem,
radiu;
radia,
radiów,
radiom,
radia,
radiami,
radiach;
także radiowy; pod. studio
radioekspres
- NIE radioexpress,
szybki radiowy informacyjny przekaz, odpowiednik teleekspresu;
radioekspresu, radioekspresowi,
radioekspres,
radioekspresem,
radioekspresie;
radioekspresy,
radioekspresów,
radioekspresom,
radioekspresy,
radioekspresami,
radioekspresach;
także radioekspresowo,
radioekspresowy
recykling
-
NIE
recycling [recykling,
risajkling],
proces
przetwarzania zużytych przedmiotów; recyklingu;
recyklingi;
recyklingowo;
recyklingowy
rekwiem
- NIE
requiem
(łac.), msza żałobna; lp. ndm.; rekwiemy,
rekwiemów,
rekwiemom,
rekwiemy,
rekwiemami,
rekwiemach;
także rekwiemowy
richter
-
zamiast stopień w skali Richtera;
richtera,
richterowi,
richter,
richterem,
richterze;
richtery,
richterów,
richterom,
richterami,
richterach;
pod. kelwin-
zamiaststopień w skali Kelvina
rodeo
- zawody sportowe; NIE ndm.;
rodea,
rodeu,
rodeo,
rodeem,
rodeu;
rodea, rodeów,
rodeom,
rodea,
rodeami,
rodeach;
rodeowy,
rodeowo;
pod.
wideo
rolbord
- NIE rollboard
(ang.), deskorolka z żaglem; rolbordu,
rolbordowi,
rolbord,
rolbordem,
rolbordzie;
rolbordy,
rolbordów,
rolbordom,
rolbordy,
rolbordami,
rolbordach;
rolbordowy
rugbysta
- NIE rugbista,
gracz
w rugby; rugbysty,
rugbyście,
rugbystę,
rugbystą,
rugbyście;
rugbyści,
rugbystów,
rugbystom,
rugbystów,
rugbystami,
rugbystach;
(ona)
rugbystka,
rugbystki,
rugbystce,
rugbystkę,
rugbystką,
rugbystce;
rugbystki,
rugbystek,
rugbystkom,
rugbystki,
rugbystkami,
rugbystkach;
także rugbystyczny; pod. hobbysta,
lobbysta
Sancja
- NIE Santia
(oryg.), imię żeńskie; Sancji,
Sancji,
Sancję,
Sancją,
Sancjo;
Sancje,
Sancji,
Sancjom,
Sancje,
Sancjami,
Sancjach,
Sancje;
pod. Łucja
savoir-vivre
[sawuar wiwr] - NIE
(fr.),
wyłącznie etykieta (towarzyska),
znajomość zwyczajów towarzyskich; także NIE bon
ton
sedeska
- deska (choć zwykle nie z drewna...) na sedes;
sedeski,
sedesce,
sedeskę,
sedeską,
sedesce; sedeski,
sedesek, sedeskom,
sedeski, sedeskami,
sedeskach;
sedeskowy
seksapil
- NIE sex
appeal, powab; seksapilu,
seksapilem;
seksapile,
saksapili a. seksapilów
seksownie
- NIE sexy
seksowny
- NIE sexy
się -
zaimek zwrotny; w tekstach oficjalnych, urzędowych, uroczystych (w zdaniach
orzekających) powinien występować wyłącznie po słowie z nim związanym,
np. (Konstytucja RP 1997) - NIE może
się zebrać, ale może zebrać
się; NIE gdzie się znajdują,
ale
gdzie znajdują się; NIE
da
się pogodzić, ale da pogodzić
się
skrabel
-
NIEscrabble
[skrejbl,
skrable],
NIE
ten
scrabble
albo te scrabble,
tego scrabble
albo scrabble´a,
tych scrabbli,
tym scrabble
albo scrabble´em,
tym scrabblom
(ang.), pojedynczy element gry planszowej, także (w l.mn.)
planszowa gra słowna; skrabla
skrablowi skrabel a. skrabla skrablem skrablu;
skrable
skrabli skrablom skrable skrablami skrablach;
także skrablista skrablowy
skrablowo; pod. puzel
mebel
skwasz
- NIE
squash
[skuosz]
(ang.), kabaczek; także sportowa gra na korcie
skwaszowym (kabakowym);
skwasza
(a. -u),
skwaszowi,
skwasz(a),
skwaszem,
skwaszu;
skwasze,
skwaszów,
skwaszom,
skwasze,
skwaszami,
skwaszach
albo kabak
specjalna
komisja - NIE speckomisja
specjalna
ustawa - NIE specustawa
specjalne
służby - NIE specsłużby
także NIE
specdzieci,
ale dzieci specjalnej troski,
NIE
specdziennikarz,
ale dziennikarz od specjalnych zadań,
NIE
speclekarz,
ale lekarz specjalista,
NIE
speclista,
ale specjalna lista, NIE
specminister,
ale specjalnie powołany minister
(np. do walki z żywiołem),
NIE
specobuwie,
ale obuwie specjalne,
NIE
specoferta,
ale
specjalna oferta,
NIE
specpociągi,
ale specjalne pociągi (np. kolonijne),
NIE
specpremia,
ale specjalna premia, NIE
specslalom,
ale slalom specjalny,
NIE
specwysłannik,
ale specjalny wysłannik (np.
prasowy)
ssak
- stałocieplny kręgowiec (także człowiek); ssakowi;
ssaki,
ssakom;
także ssaczy; pod. gadzi,
płazi,
ptasi,
rybi
standart
-
NIE
standard (ang.), norma,
poziom,
stopień;
standartu,
standartowi,
standart,
standartem,
standarcie;
standarty, standartów,
standartom,
standarty,
standartami,
standartach;
także standartowy, standartowo,
standartowość;
pod. dekolt
steward
[steward] - NIE
steward
[stjuard] (ang.), kelner
(zwykle w samolocie, na statku); stewardzi
a. stewardowie; stewardowy;
pod. Edward, kloszard
stewardesa [stewardesa]
- NIE stewardessa,
NIE
stewardesa
[stjuardesa]
(ang. stewardess;
dziwna mieszanka słownictwa polskiego i angielskiego), kelnerka
(zwykle w samolocie, na statku); stewardesy,
stewardesie,
stewardesę,
stewardesą,
stewardesie;
stewardesy,
stewardes,
stewardesom,
stewardesy,
stewardesami,
stewardesach;
także stewardesowy;
; pod. metresa
stosować
przepisy do osób - NIE w
dokumentach; raczej stosować przepisy wobec
osób
striptis
- NIE striptiz,
NIE
striptease (ang.), rozbieranie
się przed widzem; striptisu,
striptisowi,
striptis,
striptisem,
striptisie;
striptisy,
striptisów,
striptisom,
striptisy,
striptisami,
striptisach;
także striptiser(ka),
striptisowy
studio
- pomieszczenie, pracownia, zwykle radiowa,
telewizyjna albo artystyczna;
studia,
studiu,
studio,
studiem,
studiu;
studia,
studiów,
studiom,
studia, studiami,
studiach;
także studyjny; pod. radio
Studium
Zarządzania Zasobami Ludzkimi - NIE;
raczej Studium Zarządzania
suwenir - NIE
souvenir,
pamiątka;
suweniru,
suwenirowi,
suwenir,
suwenirem,
suwenirze;
suweniry,
suwenirów,
suwenirom,
suweniry,
suwenirami,
suwenirach;
suwenirowy
sylikon
- NIE silikon,
NIE
silicon
(oryg.), syntetyczna masa do wypełniania i uszczelniania;
sylikonu,
sylikonowi,
sylikon,
sylikonem,
sylikonie;
sylikony,
sylikonów,
sylikonom,
sylikony,
sylikonami,
sylikonach;
sylikat,
sylit;
łac. silicium (krzem); pod.
konsylium,
NIE
consilium
oraz Sybilla,
NIE
Sibylla
(oryg.); także zasylikonować,
wysylikonowane
szedłem
- czasownik (bezokol. iść);
NIE
szłem
(choć szłam); także nadszedłem,
NIE
nadeszłem
(choć nadeszłam),
naszedłem,
NIE
naszłem
(choć naszłam),
poszedłem,
NIE
poszłem
(choć poszłam),
przeszedłem,
NIE
przeszłem
(choć przeszłam),
wszedłem,
NIE
weszłem
(choć weszłam),
wyszedłem,
NIE
wyszłem
(choć wyszłam),
przyszedłem,
NIE
przyszłem
(choć przyszłam),
zaszedłem,
NIE
zaszłem
(choć zaszłam)
śmigus-dyngus - NIE śmingus-dyngus, wielkanocny zwyczaj polewania wodą; śmigusa-dyngusa, śmigusy-dyngusy
ta
- zaimek; tej,
tej,
tę
(czytam tę książkę, NIE
czytam
tą książkę, choć
przeczytałem
tamtą książkę),
tą,
tej;
te,
tych,
tym,
te,
tymi,
tych
"Teleekspres"
- NIE "Teleexspress",
popularny piętnastominutowy serwis informacyjny (nazwa własna
dziennika telewizyjnego); odm. patrz teleekspres
teleekspres
- NIE teleexspress,
szybki telewizyjny informacyjny przekaz, w szczególności
znany codzienny serwis informacyjny o tejże nazwie; teleekspresu,
teleekspresowi,
teleekspres,
teleekspresem,
teleekspresie;
teleekspresy,
teleekspresów,
teleekspresom,
teleekspresy,
teleekspresami,
teleekspresach;
także teleekspresowo,
teleekspresowy
tesera
- NIE tessera
(łac.), kostka lub płytka będąca materiałem
do układania mozajki; tesery teserze
teserę teserą teserze;
tesery teser
teserom tesery teserami teserach
to
- zaimek; NIE te dziecko,
NIE
te
masło,
NIE te mieszkanie,
NIE
te
wydarzenie
toksyk
- NIE toxic
(ang.), narkoman; substancja trująca; toksyka
(toksyku
- substancja), toksykowi,
toksyka
(toksyk
- substancja), toksykiem,
toksyku,;
toksycy (toksyki
- substancje), toksyków,
toksykom,
toksyków
(toksyki
- substancje), toksykami,
toksykach;
pod. plastyk
(osoba oraz tworzywo sztuczne)
toplaska
- ang. top (szczyt),
lass
(dziewczyna),
urodziwa i wysoka pani (piosenkarka, aktorka, modelki); toplaski,
toplasce,
toplaskę,
toplaską,
toplasce;
toplaski,
toplasek,
toplaskom,
toplaski,
toplaskami,
toplaskach
toples
- NIE topless,
ang. top (szczyt),
less
(bez,
pozbawiony),
sposób ubierania się (zwykle na plaży), także damski jednoczęściowy strój
(bez biustonosza); toplesu,
toplesowi,
toples,
toplesem,
toplesie;
toplesy, toplesów,
toplesom,
toplesy,
toplesami,
toplesach;
toplesowo,
toplesowy
toplesa
a. topleska
- NIE toplessa
(ang./pol.), pani w toplesowym stroju; toplesy
a. topleski,
toplesie
a.
toplesce,
toplesę
a.
topleskę,
toplesą
a.
topleską,
toplesie
a.
toplesce;
toplesy
a.
topleski,
toples
a.
toplesek,
toplesom
a.
topleskom,
toplesy
a.
topleski,
toplesami
a.
topleskami,
toplesach
a.
topleskach;
(on) żart. toples,
toplesa,
toplesowi,
toplesa,
toplesem,
toplesie;
toplesi,
toplesów,
toplesom,
toplesów,
toplesami,
toplesach;
(to) znaczy
- NIE, nieładny a częsty początek wypowiedzi
trauler
[trałler, trauler]
- statek rybacki; traulera,
traulerowi,
trauler,
traulerem,
traulerze;
traulery,
traulerów,
traulerom,
traulerami,
traulerach;
także traulerski albo również
trawler
[trawler],
NIE
[trałler,
trauler]
(ang.), trawlera,
trawlerowi,
trawler,
trawlerem,
trawlerze;
trawlery,
trawlerów,
trawlerom,trawlerami,
trawlerach;
także trawlerski; ang. trawler
triatlon
- NIE triathlon,
trójbój
(sport.);
triatlonu,
triatlonowi,
triatlonem,
triatlonie;
triatlony,
triatlonów,
triatlonom,
triatlonami,
triatlonach;
także triatlonowy; pod. biatlon,
NIE
biathlon
tur
- NIE tournée
[turne]
(fr.), NIE tour
[tur]
(fr.), NIE
ndm., podróż artysty, orkiestry lub zespołu artystycznego
do różnych miejscowości w kraju i za granicą w celu prezentowania spektaklu
lub koncertu; wyścig; wymarły ssak; turu
(tura
- ssak), turowi,
tur
(tura
- ssak), turem,
turze;
tury,
turów,
turom,
tury,
turami,
turach;
pod. mur(poza
ssakiem)
tura
- kolejność, runda; grupa (zestaw, partia) ludzi, zwierząt, przedmiotów;
tury,
turze,
turę,
turą,
turze;
tury,
tur,
turom,
tury,
turami,
turach;
pod. matura
tutaj
[tutaj] - NIE
[tutej]
tylko
- NIE w
dokumentach; raczej jedynie
a. wyłącznie
ujęcie
na gorącym uczynku przestępstwa - NIE
w
dokumencie; jedynie ujęcie podczas popełnienia
przestępstwa
unit [uńit]
- NIE
[juńit]
(ang.), jednostka chemiczna, agregat (np. dentystyczny
aparat wieloczynnościowy); unitu,
unitowi,
unit,
unitem,
unicie;
unity,
unitów,
unitom,
unity,
unitami,
unitach;
unitowy;
pod. ebonit
V,
v
- NIE; litera niepolska; słowo zawierające
tę literę nie może być przyjęte w poczet polskiej terminologii, bowiem
nie jest polskim słowem (np. varia,
ale waria)
varia
[warja] - NIE;
jedynie rozmaitości; ew. waria
[warja], warii;
także wariacja, NIE
variatio,
NIE
variacja
video
- NIE; patrz wideo
vis-a-vis
- NIE; jedynie naprzeciw
warszewiczja
- NIE
warszewiczia,
roślina
(marzanowate); warszewiczji warszewiczji
warszewiczję, warszewiczją warszewiczji;
warszewiczje
warszewiczji warszewiczjom warszewiczje warszewiczjami warszewiczjach
warszewiczjella
- NIE warszewicziella,
orchidea;
warszewiczjelli
warszewiczjelli warszewiczjellę warszewiczjellą warszewiczjelli;
warszewiczjelle
warszewiczjelli warszewiczjellom warszewiczjelle warszewiczjellami warszewiczjellach
wat
- jednostka mocy (W); 100
watów,
NIE 100 wat
w ciągu
kilku dni - NIE w
dokumencie; raczej w okresie
(w terminie) kilku
dni
w czasie
- NIE w
dokumencie; raczej podczas
wekend(a)
[wekend(a)]
- NIE weekend[łikend,
uykiend]
(ang.), koniec tygodnia; wekendu/wekendy
wekendowi/wekendzie wekend/wekendę wekendem/wekendą wekendzie;
wekendy
wekendów/wekend wekendom wekendy wekendami wekendach;
także wekendowy, wekendowo;
pod. Kuwejt,
Darwin,
Waszyngton
welingtonia
[welingtońja] - NIE
wellingtonia
[łelingtońja,
uelyngtońja], drzewo iglaste o wysokości do
130 m (USA);
welingtonii,
welingtonii,
welingtonię,
welingtonią,
welingtonii;
welingtonie,
welingtonii,
welingtoniom,
welingtonie,
welingtoniami,
welingtoniach;
od tytułu księcia
Welington
[uelyngton]
welingtony
[welingtony] - NIE
wellingtony
[łelingtony,
uelyngtony],
skórzane a. gumowe buty;
welingtonów,
welingtonach;
l.poj. welington,
welingtona;
od tytułu księcia
Welington
[uelyngton]
welwic(z)ja
- NIE welwiczia,
roślina
pustynna; welwic(z)ji welwic(z)ji welwic(z)ję
welwic(z)ją welwic(z)ji; welwic(z)je
welwic(z)ji welwic(z)jom welwic(z)je welwic(z)jami welwic(z)jach
wideo
- NIE video
(oryg.), magnetowid;
NIE ndm.;
widea,
wideu,
wideo,
wideem,
wideu;
widea, wideów,
wideom,
widea,
wideami,
wideach;
wideowy,
wideowo;
pod. rodeo;
wideokamera
a. kamera wideo a. kamera
(zwykle rodzaj kamery jest bez znaczenia albo oczywisty, wynikający z kontekstu);
NIE
videokamera,
NIE
kamera
video
Wiliam
[wiljam] - NIE
William
[uyliam] (ang.); Wiliam
Szekspir, ale
William Shakespeare;
pod. Jerzy Waszyngton (George
Washington),
Jan Wiklif
(John Wycliffe)
wizaż
- NIE visage (fr.), czynności
wykonywane podczas charakteryzacji twarzy; wizażu;
wizaży
a. wizażów,
wizażom;
pod. makijaż,
wiraż
wojskowy
- (on) służący w wojsku; wojskowego,
wojskowemu,
wojskowego,
wojskowym,
wojskowym;
wojskowi,
wojskowych,
wojskowym,
wojskowych,
wojskowymi,
wojskowych;
(ona) wojskowa, wojskowej,
wojskowej,
wojskową,
wojskową,
wojskowej;
wojskowe,
wojskowych,
wojskowym,
wojskowe,
wojskowymi, wojskowych;
pod. księgowy/księgowa
wolno
- NIE w
znaczeniu zezwala się; w dokumencie
jedynie można, np. można
(NIE wolno)
przekazać
sędziego do dyspozycji
w przypadku
gdy - NIE w dokumencie;
raczej jeżeli a. jeśli
w razie
- NIE w
dokumencie; jedynie w przypadku
X, x - NIE; litera niepolska; słowo zawierające tę literę nie może być przyjęte w poczet polskiej terminologii, bowiem nie jest polskim słowem (np. xerokopia, ale kserokopia)
Y, y - NIE na początku wyrazu; słowo rozpoczynające się od tej litery nie może być przyjęte w poczet polskiej terminologii, bowiem nie jest polskim słowem (np. yard, ale jard)
za
- NIE w
znacz. za dużo oraz za
wiele, raczej zbyt,
nazbyt
zginąć
- utracić bezpowrotnie (życie a. przedmioty); NIE
w
znaczeniu zaginąć; termin zbyt
często stosowany w tym znaczeniu; natomiast zaginąć
- utracić z szansą powrotu, odzyskania; poważna gafa, jeśli dotyczy ludzi,
np. Rano, niedaleko swego domu, zginęło pięcioletnie
dziecko. Pies podjął trop i poszukiwania trwają.
zł
- NIE PLN
(dopuszczalne
jedynie w międzynarodowych zestawieniach walutowych),
1
złoty = 100 groszy, polska waluta
zmierzać
do jak najszybszego przywrócenia - NIE
w
dokumencie; wyłącznie zmierzać do możliwie
niezwłocznego przywrócenia
znaczy
(się)
- NIE, nieładny a częsty początek wypowiedzi
żelbet
- także żelazobeton; NIE
żelbeton; beton wzmocniony szkieletem wykonanym ze stalowego
szkieletu; żelbetu, żelbetowi,
żelbet,
żelbetem,
żelbecie;
żelbety,
żelbetów,
żelbetom,
żelbety,
żelbetami,
żelbetach;
żelbetowy
żożoba
- NIE jojoba
[żożoba]
(fr.) NIE jojoba
[hohoba]
(hiszp.), roślina tropikalna, także olejek
stosowany w produkcji kosmetyków; żożoby,
żożobie,
żożobę,
żożobą,
żożobie;
żożoby,
żożob,
żożobom,
żożoby,
żożobami,
żożobach;
pod. chudoba
pierwszą wersję wysłano 1 listopada
2002 do Rady Języka Polskiego,
drugą wersję wysłano 1 stycznia
2003 do RJP,
trzecią wersję wysłano 1 stycznia
2004 do RJP,
czwartą wersję wysłano 1 stycznia
2005 do RJP i Towarzystwa Przyjaciół Języka Polskiego
piątą wersję wysłano 1 stycznia
2006 do RJP i Towarzystwa Przyjaciół Języka Polskiego
szóstą wersję wysłano 1 stycznia
2010 do RJP i Towarzystwa Przyjaciół Języka Polskiego