Rozdział I
Rzeczpospolita
Art. 1. Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.
MN - wszystkich obywateli wszechświata, czy tylko Ziemian, a może wyłącznie obywateli polskich; Polaków siłą wywiezionych z Polski, których nie kwapimy się przyjąć do Polskiej Wspólnoty, z której się wywodzą, czy Polaków opuszczających Ojczyznę tyle dobrowolnie co ochoczo, a może Polaków z podwójnym obywatelstwem (posiadają zatem dwa wspólne dobra - część Polski i część nowej ojczyzny dzielonej równie raźnie przez tamtejszą, częstokroć jeszcze bardziej rozdawną i demokratyczną, konstytucję...), wreszcie może zagranicznych turystów lub uchodźców; już po pierwszym artykule Konstytucji widać, że jedni mają zbyt dużo, inni nazbyt mało, a ponadto nie wiadomo dokładnie kogo dotyczy pierwszy artykuł...Art. 2. Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
MN - od małej litery (tu poprawnie); w znaczeniu jedno z wielu demokratycznych państw (jednak w dalszym tekście popełniono szereg błędów Państwo/państwo).
MN - nazbyt pochopnie użyto tego słowa (pobożne życzenie czy pycha stanowiących Konstytucję); raczej wprowadzającym lub usiłującym wprowadzić (każda władza uważa, że urzeczywistnia zasady sprawiedliwości - społeczeństwo i historia uważają zwykle inaczej...).Art. 3. Rzeczpospolita Polska jest Państwem jednolitym.
MN - jednolitym narodowo, etnicznie, klasowo, kulturowo, intelektualnie, majątkowo, religijnie, językowo, terytorialnie?Art. 4.1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu.
MN - jednak można od dużej litery...Art. 4.2. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.
Art. 5. Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.
MN - wolność (podobnie jak niepodległość, nienaruszalność , bezpieczeństwo) nie powinna występować w liczbie mnogiej (za wolność Waszą i naszą, czy za wolności Wasze i nasze?); jako pojęcie raczej abstrakcyjne jest jedna i niepodzielna...Art. 6.1. Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju.
MN - konsekwentnie (Preambuła oraz art. 4.1) - Narodu Polskiego oraz Jego.Art. 6.2. Rzeczpospolita Polska udziela pomocy Polakom zamieszkałym zagranicą w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym.
MN - raczej poza granicami Kraju...Art. 7. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
MN - w tak uroczystym dokumencie dostojniej Organa...Art. 8.1. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 8.2. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
Art. 9. Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.
MN - mowa o Rzeczypospolitej, zatem Ją.Art. 10.1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.
Art. 10.2. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.
MN - w państwie demokratycznym, w którym wszyscy obywatele są (podobno) równi, określenia funkcji (choćby najzaszczytniejszej) winny być pisane od małej litery, zatem prezydent (gdzie przebiega granica i co decyduje, że pewne nazwy funkcji i stanowisk - patrz dalej tekst Konstytucji - pisane są od dużej litery, zaś pozostałe od cokolwiek mniejszej?).Art. 11.1. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.
MN - mowa o Polsce, zatem Państwa.Art. 11.2. Finansowanie partii politycznych jest jawne.
Art. 12. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji.
Art. 13. Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa.
MN - naszego państwa, zatem Państwa.Art. 14. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu.
MN - Konstytucja - jako rzeczniczka równości - nie powinna wyróżniać prasy spośród innych (tak już znanych, jak i jeszcze nieznanych rodzajów mediów), zatem powinno być Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność wszelkim (albo wszystkim) środkom społecznego przekazu.Art. 15.1. Ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej.
MN - znowu przejaw pychy; raczej - ma sprzyjać decentralizacji... ewentualnie sprzyja decentralizacji...(zapewnieniami zajmował się także poprzedni ustrój przez niemal całe półwiecze...)Art. 15.2. Zasadniczy podział terytorialny państwa uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze lub kulturowe i zapewniający jednostkom terytorialnym zdolność wykonywania zadań publicznych określa ustawa.
MN - mowa o naszej Ojczyźnie, zatem Państwa.Art. 16.1. Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową.
MN - można ogół mieszkańców, ogół ludzi, ogół posłów, ale prościej mieszkańcy, ludzie, posłowie...
MN - bodaj w każdym zdaniu niniejszej Konstytucji można byłoby wtrącić z mocy prawa...
MN - zatem proponuję krócej Mieszkańcy jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowią wspólnotę samorządową.Art. 16.2. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Art. 17.1. W drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.
Art. 17.2. W drodze ustawy można tworzyć również inne rodzaje samorządu. Samorządy te nie mogą naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej.
Art. 18. Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 19. Rzeczpospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza inwalidów wojennych.
Art. 20. Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 21.1. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
Art. 21.2. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
MN - nazbyt obszernie; krócej Wywłaszczenie może być dokonane jedynie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.Art. 22. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
MN - poważniej jedynie w drodze ustawy i wyłącznie ze...Art. 23. Podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Zasada ta nie narusza postanowień art. 21 i art. 22.
MN - mowa o konkretnym (naszym) kraju, zatem Państwa.
MN - drugie zdanie, jako życzeniowy komentarz, winno być wykreślone (po niemal każdym artykule można byłoby dodać tę formułę...).Art. 24. Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy.
Art. 25.1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.
MN - z czym, w czym, do czego? (może w art. 33.1 także wystarczy Kobieta i mężczyzna są równouprawnieni?); raczej Kościoły i pozostałe związki wyznaniowe posiadają jednakowe prawa.Art. 25.2. Władze publiczne Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.
Art. 25.3. Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego.
MN - mowa o Rzeczypospolitej, zatem Państwem, a ponadto pozostałymi...Art. 25.4. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy.
MN - również popieram tę pisownię (obie części nazwy pisane od wielkich liter), ale w świetle obowiązujących zasad winno być, niestety, Kościół katolicki.
MN - raczej określa, jeśli określają, to z dwukropkiem...Art. 25.5. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami.
MN - nie wiadomo, czy stosunki określają ustawy, czy ustawy określają stosunki, zatem raczej Stosunki ... określane są przez ustawy... albo Ustawy ... określają stosunki... (dotyczy to także art. 24.4).
MN - lepiej pozostałymi...Art. 26.1. Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic.
MN - prawdopodobnie nie ma takiej instytucji, zatem Siły zbrojne...
MN - mowa o Rzeczypospolitej, zatem Państwa oraz Jego...Art. 26.2. Siły Zbrojne zachowują neutralność w sprawach politycznych oraz podlegają cywilnej i demokratycznej kontroli.
Art. 27. W Rzeczypospolitej Polskiej językiem narodowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych.
MN - drugie zdanie można wykreślić: jest komentarzem i nie wnosi niczego nowego do sprawy (można byłoby - choćby w art. 28.1 - dodać po kropce Przepis ten nie narusza praw ptasich mniejszości wynikających z umów ornitologicznych, co - zapewne - miałoby usatysfakcjonować ptaki nie będące orłami, ale poza dodaniem otuchy, formalnie nic nie wnosi...); o ewentualnym naruszaniu praw (lub nienaruszaniu) zadecydują akty wykonawcze i samo życie...Art. 28.1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu.
Art. 28.2. Barwami Rzeczypospolitej Polskiej są kolory biały i czerwony.
Art. 28.3. Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest Mazurek Dąbrowskiego.
Art. 28.4. Godło, barwy i hymn Rzeczypospolitej Polskiej podlegają ochronie prawnej.
Art. 28.5. Szczegóły dotyczące godła, barw i hymnu określa ustawa.
Art. 29. Stolicą Rzeczypospolitej Polskiej jest Warszawa.
Strona główna