Błędy witryny RJP
część IIIOd kilku miesięcy z rozczarowaniem obserwuję witrynę RJP. Zawiera znaczną liczbę usterek językowych, a nawet błędów, które nie przydają blasku wymienionym poniżej nazwiskom oraz podważają wiarygodność Rady.
Krytykowana przeze mnie witryna powinna być wzorem dla młodzieży, która chciałaby w swojej szkole redagować gazetkę ścienną (dawniej) lub internetową witrynę (dzisiaj). Jaką ocenę wystawiłby szkolny opiekun swym uczniom za podobne opracowanie? Propozycje ocen można przesyłać na adres krytyka (przez określone koła zwanego niekonstruktywnym krytykantem)...
Witryna RJP powinna reprezentować poziom cokolwiek wyższy od poziomu małonakładowej lokalnej gazety... Nawet literówki (dość powszechne w pospiesznie wydawanych dziennikach) są niedopuszczalne na witrynach, zwłaszcza RJP...
Niefortunna redakcja Konstytucji 1997, szeregu wydawnictw encyklopedycznych oraz "flagowej" witryny RJP zmusza do zadania pytania - dokąd zmierzasz, polszczyzno? (choć poradniki profanacyjnie przyzwalają także na pytanie - gdzie zmierzasz, polszczyzno?).Niniejsza krytyka obejmuje podtytuł witryny - Sprawozdanie z działalności RJP przy Prezydium PAN od 10 grudnia 1996 do 17 maja 1999.
* oryginał strony Sprawozdanie z działalności RJP
Sprawozdanie z działalności Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN w okresie 10 grudnia 1996 a 17 maja 1999.
MN - a cóż to za składnia; albo w okresie od 10 grudnia 1996 do 17 maja 1999, albo w okresie 10 grudnia 1996 - 17 maja 1999, albo krócej od 10 grudnia 1996 do 17 maja 1999, albo w nawiasie (10.XII.1996 - 17.V.1999).
Sprawozdanie obejmuje dwuipółroczną działalność Rady, a więc mniej więcej połowę pięcioletniej kadencji, przewidzianej jej Regulaminem a skróconej w następstwie art. 24 Ustawy o Polskiej Akademii Nauk z 25 kwietnia 1997 r., zmian w Statucie PAN i Uchwały Prezydium PAN z 26 stycznia 1999r.
MN - w całym Sprawozdaniu zapomniano o akapitach; raczej dwuipółletnią; zamiast ocenianie, czy sprawozdanie obejmuje mniejszą czy większą połowę (...) kadencji, byłoby ciekawiej podać przyczyny owego skrócenia; brak przecinka przed drugim a; brak spacji w 1999rUkonstytuowane dnia10 grudnia 1996 r. Prezydium RJP w składzie J. Doroszewski, A. Markowski, A. Mazurkiewicz, W. Pisarek, P. Wojciechowski odbyło w okresie sprawozdawczym sześć posiedzeń w dniach 21 stycznia, 25 kwietnia, 4 listopada w 1997 r., 31 marca i 6 października 1998 oraz w dniu 11 marca 1999.
MN - raczej Prezydium RJP ukonstytuowane; w pierwszym fragmencie daty opisano w stylu D-M-R, natomiast tutaj opisano stylem mniej poprawnym dnia D-M-R; po cóż przyimek w (4 listopada w 1997 r; podobnie wojna wybuchła 1 września w 1939 r.) i po co r. po liczbie oznaczającej rok, zwłaszcza że następne daty opisano bez "kropkowanej erki"?Pięć odbyło się w IJP UW, szóste - w Wydziale I PAN w Warszawie; wszystkie poświęcone były planowaniu, podziałowi zadań między członków Prezydium i ocenie bieżącej działalności, ale przede wszystkim przygotowywaniu kolejnych posiedzeń plenarnych Rady.
MN - czego pięć?; można domyślać się, że chodzi o posiedzenia; w języku potocznym można stosować osamotnione liczebniki, ale w sprawozdaniu (i to RJP) jest to typowy infantylizm - liczebniki należy wymieniać z rzeczownikami (dla jasności i dla porządku)Oprócz pierwszego, konstytuującego Radę, które miało miejsce w Pałacu Staszica, pozostałe cztery plenarne posiedzenia Rady w jej pierwszej kadencji odbyły się w dniach 20 maja i 9 grudnia 1997 r. oraz w dniach 19 maja i 8 grudnia 1998 r. w Warszawie w Pałacu Kultury i Nauki.
MN - popieram pisownię od wielkich liter nazw ulic, placów, mostów i pałaców (patrz Pałac Kultury i Nauki), ale wg słowników - ulica Mickiewicza, plac Kaszubski, most Poniatowskiego i pałac Staszica; nadmiar oczywistych informacji typu w Warszawie w Belwederze, w Krakowie na Wawelu...Wskaźnik udziału członków Rady w jej plenarnych posiedzeniach wahał się od 80 do 90 %.
MN - symbol % piszemy tuż po liczbie; istotnie, język sprawozdań to prawdziwy koszmar...Oprócz członków Rady w jej obradach uczestniczyli w charakterze zaproszonych gości przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Kultury i Sztuki, Polskiego Komitetu Normalizacji, towarzystw naukowych, największych polskich wydawnictw literatury naukowej i pedagogicznej oraz związków twórczych.
MN - ciekawe, czy przedstawiciele w charakterze gości czytali Sprawozdanie i czy nie mieli żadnych uwag (na stadionie grali sportowcy w charakterze piłkarzy)...Na posiedzeniach plenarnych Rada wyrażała opinie co do stosowności pisowni i użycia różnych form językowych oraz wysłuchała m.in. następujących referatów problemowych: Kodyfikacja normy języka polskiego (prof. J. Puzynina), Pożądane zmiany zasad ortograficznych i ich skutki (prof. E. Polański), Perspektywy języka polskiego we wspólnej Europie (prof. A. Furdal), O program polskiej polityki językowej (prof. S. Gajda).
MN - raczej opinie na temat; tytuły referatów powinny być w cudzysłowach lub pisane odmienną czcionką oraz powinny być wypunktowane w wierszach (jak w dalszej części Sprawozdania)W ramach Rady działały dwa zespoły problemowe Rady: Zespół Terminologii Nauk Przyrodniczych (kierowany przez prof. J. Doroszewskiego) i Zespół Informatyki (kierowany przez prof. A. Mazurkiewicza).
MN - niepotrzebne powtórne słowo Rady, skoro w ramach Rady (w ramach Wojska Polskiego działały dwa oddziały Wojska Polskiego; gdyby wyjątkowo działały inne oddziały, to można byłoby o tym nadmienić); bez ramach byłoby gustowniej, zatem W RadzieW okresie sprawozdawczym Rada wyraziła opinie lub zatwierdziła opinie swego Prezydium w sprawie:
MN - jeśli dwukropek to w sprawach"edukacji polonistycznej" w Podstawach programowych obowiązkowych przedmiotów ogólnokształcących z 15 V 1997 r.
MN - wszystkie sprawy powinny być wypunktowane dowolną metodą, zaś każdy wiersz powinien być zakończony przecinkiem; niepotrzebnie edukacja polonistyczna w cudzysłowie (Prawo Ohma w "Podstawach elektrotechniki dla szkół średnich", a nie Prawo Ohma"); tytuły powinny być napisane inną czcionką lub ujęte w cudzysłowachpoprawności wyrazów unasienianie (( unasiennianie (z inicjat. Instytutu Zootechniki)
MN - unasienianie oraz unasiennianie powinny być napisane inną czcionką; nazbyt wiele nawiasów i spacji; cóż to inicjat.?małej litery w członach nr i numer w nazwach (z inicjatywy szkół)
pisowni słabo słyszący i słabo widzący (z inicjatywy MEN)
pisowni niespokrewniony, nieoceniony (z inicjatywy MEN)
łącznej pisowni nie z imiesłowami przymiotnikowymi (z inicjatywy własnej)
odmieniania nazwisk (z inicjatywy własnej)
natręctwa wyrazu jakby (z inicjatywy własnej)
nazwy Zakładu Badania Ssaków (z inicjatywy tegoż Zakładu)
MN - terminy nr, numer, słabo słyszący, słabo widzący, niespokrewniony, nieoceniony, nie, jakby i Zakład Badania Ssaków powinny być napisane innym krojem pisma albo w cudzysłowach
oficjalnych nazw państw Zakaukazia i Azji Środkowej (z inicjatywy MSZ)
nazwy nauki o bólu (z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Badania Bólu)
propozycji nadania imion Adrianna, Andrzelika, Aleks, Andrea, Arian, Arwena, Boromir, Chiara, Clea, Damiana, Dennis, Izabella, Joshua, Jessica, Karen, Kiara, Klea, Martyn, Miłka, Natan, Nicolay, Nicole, Nicolina, Noemi, Olivia, Poziomka, Radek, Sonia, Tupak, Violetta, Wilga, Wilk (głównie z inicjatywy urzędów stanu cywilnego)
MN - imiona powinny być napisane inną czcionką; brak kropki na końcu zdaniaJako osobne dokumenty ogłoszone zostały następujące opinie Rady:
Wulgaryzmy w słownikach ortograficznych (z inicjatywy grupy nauczycieli)
Polszczyzna w sieciach i zastosowaniach informatycznych (z inicjatywy własnej)
Polska pisownia wyrazów nowogreckich (z inicjatywy Ambasady RP w Atenach)
MN - tutaj pierwsze wyrazy napisano od wielkich liter, zatem można...; tytuły dokumentów powinny być wypunktowane oraz napisane w cudzysłowach lub inną czcionkąPonadto od r. 1997 trwają prace nad projektem polskiej transkrypcji wyrazów sanskryckich (z inicjatywy środowisk orientalistycznych)
MN - raczej od roku 1997 lub od 1997 r., a najprościej od 1997; podobnie niżej...Ponadto w r. 1998 opracowane zostały na zlecenie Rady następujące ekspertyzy:
Charakterystyka języka prac nadesłanych na "Konkurs pięknej polszczyzny"
Opinie o języku czasopism Dziewczyna i Jestem
Opinie o języku czasopism Bravo i Popcorn
Opinie o języku czasopism Machina i Droga.
MN - zbyt często ponadto; tytuły ekspertyz powinny być wypunktowane oraz napisane w cudzysłowach lub inną czcionką, takoż i nazwy czasopismPoszczególni członkowie Rady, w tym także jej przewodniczący bądź wiceprzewodniczący, uczestniczyli w różnych gremiach (m.in. w Ministerstwie Kultury i Sztuki oraz w Komisji Kultury i Środków Przekazu Sejmu RP) przygotowujących różne wersje ustawy o języku.
MN - poszczególni jest zbędne (nic nie wnosi do sprawy), raczej oraz zamiast bądź; o jakim języku ustawa (zapewne polskim; typowy infantylizm - pomijanie w języku urzędowym części oficjalnej nazwy)?; raczej Ustawa o języku polskim, skoro w pierwszym zdaniu Sprawozdania napisano Ustawa o Polskiej Akademii NaukWiceprzewodniczący Rady reprezentuje Polską Akademię Nauk w Radzie ds. Terminologii Wojskowej MON. W r. 1997 Rada współorganizowała II Forum Kultury Słowa, które się odbyło w dniach 26-28 września 1997 r. Referaty wygłoszone na tej konferencji ogłoszone zostały w tomie Edukacja językowa Polaków pod red. Władysława Miodunki (Kraków 1998).
MN - niefortunna para wygłoszone i ogłoszone, zwłaszcza że w tomie referaty mogły być raczej zamieszczone, opublikowane, zebrane albo ogłoszone drukiem; nazwa tomu powinna być ujęta w cudzysłów lub napisana inną czcionką; trzy sposoby opisania roku: r. przed liczbą, r. po liczbie i sama liczba...W r. 1999 współorganizuje Rada (razem z Polską Akademią Nauk, Ministerstwem Kultury i Sztuki oraz Krajową Radą Radiofonii i Telewizji III Forum Kultury Słowa, poświęcone językowi w mediach. Odbędzie się ono w Białymstoku w dniach 30 września - 2 października 1999 r.
MN - raczej Rada współorganizuje, brak nawiasu zamykającego; zbędne razem; dziwna logika przy podawaniu dat (W r. 1939 opracowują Niemcy plan ataku na Polskę. Napadają na nią dnia 1 września 1939 r.); jeśli daty są z tego samego roku, to powinny być podane także miesiące lub pory roku przy roku 1999 (i roku 1939)Ze Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich, korzystając z finansowego wsparcia ze strony Ministerstwa Kultury i Sztuki, współorganizowała Rada Konkurs pięknej polszczyzny, w którym wzięło udział przeszło 700 uczestników z 39 województw.
MN - raczej Rada współorganizowała ze Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich (przy finansowym wsparciu Ministerstwa Kultury i Sztuki) Konkurs pięknej polszczyzny, w którym wzięło udział ponad siedmiuset uczestników; nazwa konkursu powinna być napisana inną czcionką (albo w cudzysłowie, jak to uczyniono nieco wcześniej), jeśli tą samą czcionką, to konkurs małą literą, prawdopodobnie chodzi o konkurs "Piękna Polszczyzna" lub o Konkurs Pięknej Polszczyzny albo o konkurs pięknej polszczyzny; nieistotna liczba województw, zwłaszcza że zmiany nazw i granic województw miały być rychło wprowadzoneJego uczestnicy otrzymali pamiątkowe dyplomy i nagrody.
Dotacja Ministerstwa Kultury i Sztuki umożliwiła realizację projektu opracowania raportu (zwanego roboczo orędziem) o stanie polszczyzny.
MN - raport (o stanie Państwa) to relacja, charakterystyka, zaś orędzie (do Narodu) to apel, odezwa; jak może być (nawet roboczo) raport orędziem? (roboczo orędzie, a po zakończeniu opracowania przestanie być orędziem i będzie ponownie raportem...); zbyt skomplikowane realizacja projektu opracowania raportu (zwanego roboczo orędziem)Siedemnaście prac (o łącznej objętości około 20 ark. aut.), omawiających użycie języka polskiego w różnych dziedzinach życia społecznego, ukaże się w formie książkowej w r. 1999.
MN - podczas mlaskania można używać języka (także polskiego), zaś w mowie i piśmie lepiej stosować język polski lub posługiwać się językiem polskim; nie każdy wie, co to ark. aut.; co to jest praca w formie książkowej (w odróżnieniu od pracy w formie broszurowej, dyskietkowej...; wiele pojazdów sprowadzono z zagranicy w formie samochodowej); rok można skrócić po liczbie, ale przed taką liczbą nie wygląda elegancko (najdostojniej wygląda sama liczba, bez r. przed i bez r. po liczbie...)Od r. 1997 Rada wydaje swój biuletyn pt. Komunikaty Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, w którym publikuje uchwały i opinie Rady oraz informacje o jej działalności.
MN - nie r. przed liczbą (lepiej roku); zbędne swój jako oczywistość; tytuł biuletynu powinien być napisany inną czcionką, choćby tylko po to, aby wiedzieć gdzie onże (tytuł) się kończy...Cały nakład (200 egz.) rozprowadzany jest bezpłatnie, m.in. wśród niektórych ministerstw, wydawnictw i redakcji prasowych, a także wśród członków Rady Języka Polskiego i Komisji Kultury Języka Komitetu Językoznawstwa PAN. W okresie sprawozdawczym ukazały się jego cztery numery: 1, 1 (2), 2 (3), 1(4).
MN - należy unikać (poza fakturami, tabelkami materiałowymi) skrótów typu egz., szt., kpl.; zaimek jego dotyczy nakładu czy biuletynu oraz cóż oznaczają owe tajemnicze liczby?W maju 1999,.
MN - na dokumencie powinna być data sporządzenia sprawozdania (dzień); szkoda, że biuletynów nie można otrzymywać drogą internetową; po cóż przecinek po 1999 a przed kropką?MN - w omawianym okresie sprawozdawczym RJP otrzymała od autora niniejszej krytyki szereg uwag i propozycji; w następnym rozdziale Opinie Rady zamieszczono kilkadziesiąt opinii językowych, jednak nie znaleziono miejsca na żadną z poniższych kwestii:
1. 26 grudnia 1997, PLN - za niewłaściwe uznać stosowanie symbolu PLN w wielu sytuacjach;
2. 27 grudnia 1997, północna Polska - za niewłaściwą uznać nazwę w rodzaju Polska Północna;
3. 15 września 1998, Baskia - za niefortunną uznać nazwę kraj Basków;
4. 17 września 1998, Czechy - za niefortunne uznać stosowanie nazwy Republika Czeska zamiast Czechy;
5. 19 września 1998, Ulica Stoczniowców - za poprawne uznać pisanie nazw mikrogeograficznych (ulic, placów, skwerów...) wg obecnych zasad ustalonych dla nazw makrogeograficznych (Plac Czerwony, bo Morze Czerwone, ale skwer Bałtyk, bo morze Bałtyk) w celu ujednolicenia zasad pisowni nazw własnych;
6. 20 września 1998, Ukrain - za sympatyczniejsze uznać nazwy: Ukrain, Czeczen, Słowen, Słowin (wg Rumun), niż obecnie stosowane nazwy z końcówką -niec;
7. 13 grudnia 1998, Gdynianka - za poprawne uznać pisanie nazw mieszkańców miejscowości od wielkich liter (wg sposobu pisania nazw mieszkańców innych geograficznych podmiotów) w celu ujednolicenia zasad pisowni nazw własnych;
8. 14 grudnia 1998, Czystki - za skandaliczny uznać termin czystki etniczne;
9. 15 grudnia 1998, Mazda - za poprawną uznać odmianę niesłowiańskich nazw typu Sosna/Sosnie przy zachowaniu dotychczasowej odmiany słowiańskich nazw typu Sosna/Sośnie;
10. 16 grudnia 1998, Województwo Pomorskie - za poprawne uznać pisanie od wielkich liter nazw obszarów administracyjnych (historycznych i współczesnych) w celu ujednolicenia zasad pisowni nazw własnych;
11. 17 grudnia 1998, Urząd Miejski Gdynia - za przyjaźniejszą i uroczystszą uznać składnię w mianowniku (zamiast formy Urząd Miejski w Gdyni);
12. 1 marca 1999, gwiazda - za właściwą uznać odmianę typu gwiazda/gwiaździe oraz ofiara/ofiarze, jeśli dotyczy człowieka lub jest nazwą własną.Po dniu zamykającym okres Sprawozdania (17 maja 1999) do RJP wysłano dalsze uwagi i propozycje:
13. 29 maja 1999, zasoby ludzkie - za niefortunną (nawet za niegodną) uznać nazwę Studium Zarządzania Zasobami Ludzkimi;
14. 1 lipca 1999, od - za błędne uznać zastosowanie tego przyimka na planszach szeregu telewizji kablowych;
15. 9 lipca 1999, litera ż - za usterkę uznać nanoszenie (tłoczenie) litery ż (z kółkiem zamiast kropki) w polskich tekstach dialogów filmów zagranicznych;
16. 15 lipca 1999, zginąć, zaginąć - za zdecydowanie niestosowne uznać nazbyt częste mylenie owych słów przez media;
17. 22 lipca 1999, Inesa - uznać to imię za polski odpowiednik iberyjskiego imienia Inez;
18. 29 lipca 1999, minister zdrowia a papieros - uznać, że umieszczanie (na opakowaniach zawierających papierosy) napisu Minister Zdrowia i Opieki Społecznej jest niezręcznością graniczącą z nadgorliwością;
19. 5 sierpnia 1999, rozbieżności czarnobylskie - w ten sposób określić trudności z ustaleniem liczby czarnobylskich ofiar (na podobieństwo terminu kłamstwo oświęcimskie);
20. 18 sierpnia 1999, PIT - słownictwo występujące w corocznych formularzach podatkowych uznać za niefortunne;
21. 29 sierpnia 1999, Eskimosja - międzykontynentalne obszary zamieszkiwane przez Eskimosów nazwać w zaproponowany sposób;
22. 3 września 1999, homonim czasownikowy różnoczasowy - szereg czasowników nazwać w zaproponowany sposób;
23. 12 września 1999, hobbysta - uznać to słowo za właściwsze niż hobbista;
24. 24 września 1999, cudzoziemszczyzna - opracować kompleksowy program ochrony języka polskiego i procedury tworzenia polskich nazw na podstawie obcych określeń pochodzących z dynamicznie rozwijających się dziedzin nauki i techniki;
25. 3 października 1999, ortografja - za całkowite nieporozumienie uznać przedstawianie dawnych a nieaktualnych słowników jako przydatnych dla uczniów i cudzoziemców we współczesnej nauce języka polskiego;
26. 10 października 1999, czeki - uznać, że błędy ortograficzne popełnione podczas wypełniania czeków nie mogą być jedynym powodem nieprzyjęcia owych środków płatniczych do realizacji;
27. 17 października 1999, e-poczta - zastąpić angielskie słowo e-mail polskim słowem e-poczta oraz ograniczyć adresowe informacje do niezbędnej liczby znaków koniecznych do zrozumienia informacji;
28. 11 listopada 1999, quo vadis - wycofać poparcie dla słowa gdzie w znaczeniu dokąd oraz sporządzić wykaz czasowników łączących się ze słowami gdzie i dokąd;
29. 31 grudnia 1999, język urzędowy - popierać dziennikarską odważną krytykę proporcjonalną do rangi krytykowanego urzędu oraz eksponować w mediach pochodzenie, kolor skóry, przekonania i jakiekolwiek orientacje jedynie wówczas, kiedy ma to istotne znaczenie dla przekazywanej informacji;
30. 29 lutego 2000; infantylizm językowy - eliminować (często poprawne) potoczne słownictwo z języka urzędowego;
31. 26 kwietnia 2000; Słownik wyrazów obcych - zwrócić uwagę znanym autorom na popełniane błędy (omówiono szereg błędów);
32. 3 października 2000, dizel - uznać tę nazwę na określenie silnika Diesla oraz uznać nazwę cepelin na określenie sterowca Zeppelina;
33. 11 listopada 2000, Last minute of język polski? - wydać zbiór zasad przystosowywania słów obcego pochodzenia do wymogów języka polskiego oraz spowodować przestrzeganie tychże zasad przez instytucje odpowiedzialne za upowszechnianie naszego języka;
34. 14 lutego 2001, Biblia - za niewłaściwe uznać stosowanie tego słowa w pozareligijnych znaczeniach;
35. 26 lutego 2001, spec - za niewłaściwe uznać stosowanie określeń o konstrukcji spec-;
36. 13 czerwca 2001, "Teleekspres" - za niezgodną z Ustawą o języku polskim uznać nazwę programu informacyjnego "Teleexpress" i zastąpić ją polską nazwą "Teleekspres";
37. 27 sierpnia 2001, grylować - za niefortunne uznać słowa grill, grillować, grillowany, a do słownika języka polskiego przyjąć słowa gryl, grylować, grylowany.
Wysłano do Rady Języka Polskiego 5 września 2001.
Strona główna