Błędy witryny RJP
część II
Od kilku miesięcy z rozczarowaniem obserwuję witrynę RJP. Zawiera znaczną liczbę usterek językowych, a nawet błędów, które nie przydają blasku wymienionym poniżej nazwiskom oraz podważają wiarygodność Rady.
Krytykowana przeze mnie witryna powinna być wzorem dla młodzieży, która chciałaby w swojej szkole redagować gazetkę ścienną (dawniej) lub internetową witrynę (dzisiaj). Jaką ocenę wystawiłby szkolny opiekun swym uczniom za podobne opracowanie? Propozycje ocen można przesyłać na adres krytyka (przez określone koła zwanego niekonstruktywnym krytykantem)...
Witryna RJP powinna reprezentować poziom cokolwiek wyższy od poziomu małonakładowej lokalnej gazety... Nawet literówki (dość powszechne w pospiesznie wydawanych dziennikach) są niedopuszczalne na witrynach, zwłaszcza RJP...
Niefortunna redakcja Konstytucji 1997, szeregu wydawnictw encyklopedycznych oraz "flagowej" witryny RJP zmusza do zadania pytania - dokąd zmierzasz, polszczyzno? (choć poradniki profanacyjnie przyzwalają także na pytanie - gdzie zmierzasz, polszczyzno?).Niniejsza krytyka obejmuje podtytuł witryny - Regulamin Rady Języka Polskiego.
* oryginał strony RJP Regulamin
Regulamin Rady Języka Polskiego
§ 1
Rada Języka Polskiego, zwana w dalszej części regulaminu Radą, powołana została Uchwałą nr 17/96 Prezydium Polskiej Akademii Nauk z dnia 9 września 1996 r. i działa przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk zgodnie z przepisami rozdziału 3 ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999 r. (Dz.U. nr 90 poz. 999).
MN - skoro radę określono jako Radę, uchwałę jako Uchwałę, to
i regulamin powinien być nazwany Regulaminem; także Ustawa o języku polskim a nie ustawa o języku polskim (brak konsekwencji);
MN - mechanizm (silnik) działa, jednak niefortunnie grupa ludzi (sztab, klasa, młodzież, ministerstwo, społeczeństwo) działa (no, może działacze działają...; skoro Rada to może radzi lub doradza), raczej funkcjonuje, pracuje, obraduje...§ 2
Rada swym zakresem działania obejmuje wszelkie sprawy dotyczące używania i rozwoju języka polskiego.
MN - raczej dotyczące stosowania... (można używać języka podczas konsumpcji delicji, natomiast w znaczeniu niematerialnym poprawniej stosować język polski, takoż można stosować model matematyczny, teorię, naukę, wiedzę..., wszak jednak nie używać); ewentualnie posługiwać się językiem polskim...;
MN - sprawy to w urzędzie niższego szczebla, poważniej Rada zajmuje się problematyką lub zagadnieniami..., ewentualnie Rada będzie zajmować się problemami dotyczącymi stosowania i rozwoju języka polskiego (może bez dotyczącymi?)§ 3
Do zadań Rady należy w szczególności:
MN - jeśli Do zadań Rady należą w szczególności, to z dwukropkiem, jeśli jednak Do zadań Rady należy w szczególności, to bez tegoż (patrz § 8) ...1) analiza i ocena stanu języka polskiebgo oraz wypowiadanie się
w sprawach polityki językowej państwa,
MN - zbędna litera b oraz dostojniej Państwa; przy okazji - cóż to za straszydło sprawy polityki językowej państwa?2) współdziałanie z organami rządowymi, w szczególności z Ministerstwem Nauki, Ministerstwem Edukacji Narodowej, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Radą Główną Szkolnictwa Wyższego w sprawach oceny warunków rozwoju języka polskiego i badań nad nim,
MN - delikatna sprawa jeśli zmienią się nazwy oficjalne tych organów (choćby tylko jedna z nich), to i Regulamin należałoby zmienić;
MN - trywialnie w sprawach, zbyteczne warunków, zatem współocenianie z ... rozwoju języka polskiego i badań nad nim3) upowszechnianie wiedzy o języku polskim, jego odmianach, normach i kryteriach oceny jego użycia oraz organizowanie w tym celu dyskusji i konferencji naukowych oraz wykorzystywanie prasy, radia, telewizji i sieci informatycznych,
MN - raczej jego stosowania; nazbyt częste oraz; krócej wykorzystywanie mediów, a ponadto wykorzystywanie (do czego? wykorzystywanie paliw płynnych do napędu rakietowego); wykorzystywanie bez podania celu w języku urzędowym jest infantylizmem...4) ocena i wypowiadanie się w sprawach poziomu i potrzeb wydawnictw z zakresu wiedzy o języku polskim i kulturze języka oraz prowadzenie działalności wydawniczej,
5) rozstrzyganie wątpliwości językowych co do słownictwa, gramatyki, wymowy ortografii i interpunkcji, a także co do stylistycznego kształtu wypowiedzi oraz poszukiwanie rozwiązań w zakresie używania polskiego w różnych dziedzinach nauki i techniki, zwłaszcza w dyscyplinach nowych,
MN - zamiast co do raczej w dziedzinie lub w zakresie (jednak nie w temacie...) albo wprost rozstrzyganie wątpliwości językowych słownictwa...
MN - raczej stosowania języka polskiego niż używania polskiego (brak w dokumencie słowa języka jest infantylizmem - na przerwie pytamy co dostałeś z polskiego, jednak na świadectwie zamieszczamy ocenę z języka polskiego; można domyśleć się, że przymiotnik polskiego dotyczy języka, a nie alfabetu...); krócej w różnych, zwłaszcza nowych, dziedzinach nauki i techniki; jeśli już, to w nowych dyscyplinach (przymiotnik przed rzeczownikiem)6) wyrażanie opinii o używaniu języka polskiego w działalności publicznej i obrocie prawnym, a zwłaszcza w reklamie, prasie, radiu i telewizji oraz w administracji,
MN - ponownie o (za)stosowaniu; cóż to jest obrót prawny...7) opiniowanie nazw (i ich form gramatycznych i ortograficznych) proponowanych dla nowych towarów lub usług,
MN - nazbyt wiele i, raczej zbędne nawiasy8) otaczanie szczególną opieką kultury języka polskiego w nauczaniu szkolnym, w tym także analiza i ocena programów nauczania,
9) przygotowywanie nie rzadziej niż co dwa lata oraz przedstawianie Sejmowi i Senatowi RP pisemnej opinii o stanie ochrony języka polskiego,
MN - ciekawe, czy stan tej ochrony się polepsza, czy raczej recenzenci mają przytłumiony zmysł spostrzegawczości (opinia będzie dostępna w Internecie?)...10) ustalanie zasad ortografii i interpunkcji języka polskiego,
11) opiniowanie kandydatów na członków korespondentów Polskiej Akademii Nauk na wniosek któregokolwiek z wydziałów PAN,
MN - krócej na wniosek któregokolwiek wydziału (można na wniosek któregokolwiek z państw lub z Polaków, ale krócej na wniosek któregokolwiek państwa lub Polaka)12) zgłaszanie i opiniowanie wniosków do nagród za osiągnięcia
w badaniach naukowych dotyczących języka polskiego i w upowszechnianiu wiedzy o nim,
13) współpraca z Komitetem Językoznawstwa PAN i jego Komisją Kultury Języka, Towarzystwem Kultury Języka, Towarzystwem Miłośników Języka Polskiego i innymi towarzystwami deklarującymi zainteresowanie stanem języka polskiego i wiedzy o nim,
MN - zbytnia finezja, prościej zainteresowanie językiem polskim (wszak przejawiać zainteresowanie matematyką, astronomią i literaturą a nie zainteresowanie stanem matematyki, stanem astronomii i stanem literatury, choć zainteresowanie stanem konta...), zwłaszcza że wymienione instytucje zapewne bardziej interesują się językiem polskim, niźli jego stanem...14) inne sprawy zlecone przez władze Akademii lub podejmowane
z inicjatywy Rady.
MN - Rada Języka Polskiego została określona na wstępie jako Rada, natomiast PAN nie została zdefiniowana jako Akademia, zatem władze akademii lub władze PAN (podobnie dyrekcja PKP lub dyrekcja kolei, ale nie dyrekcja Kolei, chyba że wcześniej sprecyzowano - PKP zwane dalej Kolejami)§ 4
1. W skład Rady wchodzą osoby uznane za kompetentne w zakresie używania języka polskiego w różnych dziedzinach życia społecznego, powoływane na wniosek Prezesa PAN, przez Prezydium Polskiej Akademii Nauk, zgodnie z § 5, pkt. 1 niniejszego regulaminu, ewentualny honorowy przewodniczący Rady i ewentualni honorowi członkowie Rady powoływani zgodnie z § 5, pkt. 3 i 4, oraz członkowie krajowi Polskiej Akademii Nauk zainteresowani problematyką, dla której Rada została utworzona, zgłaszający swój udział lub zapraszani do udziału w pracach Rady.
MN - jako się rzekło stosowania; dlaczego aż Prezes i tylko przewodniczący, że o członkach (także małoliterowych) jedynie napomknę;
MN - pkt bez kropki, gdyż napisano w mianowniku (patrz § 8.4); zbyt obszerne zdanie - zamiast niniejszego regulaminu raczej Regulaminu; zbędne (infantylizm) ewentualny, ewentualni (cóż to za styl na bal zaprasza się ministra z ewentualną małżonką...)2. Zebranie Plenarne może dokooptować do składu Rady w drodze wyborów specjalistów z zakresu życia gospodarczego i społecznego oraz przedstawicieli towarzystw naukowych.
3. Rada umożliwia udział w swoich pracach językoznawcom nie będącym jej członkami oraz uczonym różnych dyscyplin, a także pisarzom, dziennikarzom, duchownym, nauczycielom, aktorom, wydawcom i innym twórcom kultury znanym w swych środowiskach z rozumnej troski o język polski.
MN - może jednak niebędącym (językoznawcy niebędący członkami Rady; podobnie niepalącym);
MN - któż to pamięta - w latach osiemdziesiątych dopuszczano krytykę pod warunkiem, że będzie to konstruktywna krytyka (prawo oceny należało wyłącznie do jednej ze stron); po kilkunastu latach powraca ten wątek pod tajemniczą nazwą rozumna troska o język polski- czy omawiane zdanie oznacza, że Rada ma uniemożliwić udział w swoich pracach językoznawcom znanym z bezrozumnej troski o nasz język (cóż to takiego bezrozumna troska?); prawdopodobnie stoczniowcy, górnicy, hutnicy i rolnicy znani są z bezrozumnej troski o swój ojczysty język, dlatego ich nie wymieniono; zatem prościej znanym z troski o język polski§ 5
1. Członków Rady powołuje Prezydium Polskiej Akademii Nauk na wniosek Prezesa PAN spośród kandydatów proponowanych przez ustępujące Prezydium Rady w porozumieniu z Komitetem Językoznawstwa PAN.
MN - dlaczego Prezes, ale kandydaci i członkowie (także p. 2)? bo jest jeden? a jeśli będzie jeden rzecznik prasowy lub jeden sprzątacz, to Rzecznik Prasowy PAN i Sprzątacz PAN?2. Powołanie składu osobowego Rady następuje na okres czteroletniej kadencji władz Akademii. Kadencja członków Rady i jej organów rozpoczyna się od dnia pierwszego zebrania wybranego składu. Po upływie kadencji do czasu powołania nowego składu Rada działa w składzie dotychczasowym.
MN - raczej PAN; czas jest odcinkiem (nie punktem), zatem do chwili lub do momentu albo krócej do powołania (do czasu wybuchu wojny albo krócej do wybuchu wojny); jednak Rada pracuje...; może także wdotychczasowym składzie (przymiotnik przed rzeczownikiem)3.Na wniosek zebrania plenarnego Rady, zaakceptowany przez Prezesa PAN, Prezydium może, w uznanie zasług wniesionych w kierowanie pracami i uzyskany dorobek Rady, powołać przewodniczącego honorowego Rady.
MN - chyba jednak w uznaniu zasług...; w § 4.1 zastosowano tytuł honorowy przewodniczący (w języku urzędowym należy stosować jednolity szyk terminów wielowyrazowych); ponownie Prezes od jakby większej litery niż przewodniczący...; zamiast zasług wniesionych w kierowanie raczej zasług w kierowaniu...4. Na wniosek zebrania plenarnego Rady, zaakceptowany przez Prezesa PAN, Prezydium może, w uznanie zasług wniesionych w kierowanie pracami i uzyskany dorobek Rady, powołać członków honorowych Rady.
MN - oba ostatnie punkty (3 i 4) należało zmyślnie połączyć (byłby tylko jeden błąd, a tak mamy dwie usterki...); także i tutaj honorowych członków, skoro w § 4.1 zastosowano takie nazewnictwo...
MN - skoro poniżej wymieniono Zebranie Plenarne Rady (od wielkich liter), to i powyżej powinna być zachowana ta pisownia (choć można polemizować jedno z zebrań plenarnych; w takim przypadku może także poniżej zmienić Zebranie Plenarne Rady na zebranie plenarne Rady?)§ 6
Organami Rady są:
1) Zebranie Plenarne Rady,
2) Prezydium Rady,
3) Przewodniczący Rady.§ 7
1. Zebrania plenarne Rady zwołuje jej przewodniczący:
1) z własnej inicjatywy,
2) na wniosek Prezydium Rady,
3) na wniosek 1/3 ogólnej liczby członków Rady.
MN - skoro wcześniej ustalono nazwę Zebranie Plenarne Rady, to powinna być ona stosowana konsekwentnie (wielkimi literami); przewodniczącego Rady określono nieco wcześniej jako Przewodniczącego Rady; zbędny dwukropek2. Zebrania plenarne Rady odbywają się w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż dwa razy w roku.
MN - być może, że jednak Plenarne...; ponieważ wszystko we wszechświecie odbywa się "bo musi" lub "w miarę potrzeby" (infantylizm), przeto wystarczy zapisać, że Zebrania ... odbywają się co najmniej dwa razy w roku, zwłaszcza że określenie w miarę potrzeby nie zmienia (nie poszerza) pojęcia nie rzadziej jednak niż dwa razy w roku...; rzadko, rzadziej (w rozumieniu częstości infantylizm niegodny dostojnego tonu)3. Dla ważności uchwał organów kolegialnych Rady wymagana jest zwykła większość głosów przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby członków danego organu. W razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.
MN - infantylizm, raczej W przypadku jednakowej liczby głosów...; podobno ludzie są równi wobec prawa, nie ma jednak równości wśród głosów...4. W zebraniach Rady mogą uczestniczyć, z głosem doradczym, osoby zapraszane spoza jej składu.
§ 8
1. W skład Prezydium Rady wchodzą:
1) przewodniczący i jego zastępca,
2) sekretarz,
3) członkowie Prezydium,
4) inne osoby wybrane przez zebranie plenarne Rady.
MN - już omówiono wcześniej być może przewodniczący i zebranie plenarne powinny być pisane małą literą, może i wielką, jednak należy ujednolicić tę pisownię w całym Regulaminie (przy okazji rodzą się wątpliwości - dlaczego Przewodniczącego, Prezesa lub Prezydenta wyróżniać wielką literą, zaś zastępcę, sekretarza lub honorowego przewodniczącego cokolwiek mniejszą? - także poniżej)2. Przewodniczącego Rady, wybranego na jej pierwszym zebraniu plenarnym w kadencji, powołuje Prezydium Polskiej Akademii Nauk na wniosek Prezesa PAN.
3. Zastępcę przewodniczącego, sekretarza i członków Prezydium Rady, wybranych na jej zebraniu plenarnym, powołuje Prezes PAN.
4. W skład Prezydium Rady, zgodnie z ustępem 1 pkt 3, mogą wchodzić osoby wybrane spośród członków Rady lub przewodniczący komisji, sekcji lub zespołów Rady oraz jej honorowy przewodniczący lub jej członkowie honorowi. Uchwałę w tej sprawie podejmuje i dokonuje wyborów zebranie plenarne Rady.
MN - ponieważ na wstępie Regulaminu zastosowano określenia honorowy przewodniczący i honorowi członkowie, przeto nie należy zmieniać drugiej nazwy na członkowie honorowi;
MN - codziennie dokonywane są rozmaite wybory przez miliony Polaków, ale do Prezydium Rady wybory są przeprowadzane a nie dokonywane...; przyjęto nazwę Zebranie Plenarne Rady§ 9
Do zadań Prezydium Rady należy kierowanie jej pracami, przygotowywanie projektów uchwał, planów pracy i sprawozdań z działalności Rady, wykonywanie uchwał zebrania plenarnego oraz podejmowanie decyzji w sprawach przekazanych przez zebranie plenarne Rady lub przez Prezydium Akademii, o ile nie wymagają one zgody zebrania plenarnego Rady.
MN - raczej Prezydium PAN; przyjęto nazwę Zebranie Plenarne Rady (także poniżej brak konsekwencji)§ 10
Przewodniczący Rady zwołuje zebrania plenarne i zebrania Prezydium Rady, przewodniczy tym zebraniom, kieruje bieżącą pracą Rady oraz reprezentuje Radę na zewnątrz. W razie nieobecności przewodniczącego jego obowiązki pełni zastępca przewodniczącego.
MN - ponieważ w urzędach państwowych zwykle trwają prace (liczba mnoga, patrz § 9), a ponadto nie można kierować pracami przeszłymi ani przyszłymi (wyłącznie bieżącymi, ale nie pisząc o tym Syzyfie, jak tam wyglądasz z bieżącymi pracami?), przeto krótko kieruje pracami Rady;
MN - niefortunne na zewnątrz (wewnątrz pracuje, na zewnątrz reprezentuje...; Prezydent RP reprezentuje Polskę na zewnątrz, może jest przedstawicielem Polski w kontaktach międzynarodowych), zatem jest przedstawicielem Rady w kontaktach zewnętrznych; raczej Podczas (w przypadku) nieobecności...§ 11
1. Dla wykonywania zadań wymienionych w § 3 mogą być tworzone w Radzie, w miarę potrzeby i na podstawie uchwały zebrania plenarnego wewnętrzne - doraźne lub stałe - jednostki organizacyjne: komisje, sekcje lub zespoły. Uchwała w sprawie powołania w Radzie wewnętrznych jednostek organizacyjnych wymaga akceptacji Prezesa PAN.
MN - ponieważ niezręcznie brzmi dla wykonywania zadań i jest oczywiste, że cokolwiek czynić będzie Rada, będzie to w miarę potrzeby, przeto krócej Na podstawie uchwały Zebrania Plenarnego Rady akceptowanej przez Prezesa PAN mogą być tworzone w Radzie stałe lub doraźne jednostki organizacyjne (komisje, sekcje lub zespoły) celem wykonywania zadań wymienionych w §3;
MN - brak spacji - jednostki; jeśli w Radzie (przyimek w to rozstrzyga), to wiadomo że nie zewnętrzne jednostki (na Polskę napadły zewnętrzne jednostki wojskowe- niby jakie inne mogły napaść...), powołania w Radzie wewnętrznych jednostek - a jakie inne można powołać w Radzie, jeśli nie wewnętrzne...)2. Składy osobowe komisji, sekcji lub zespołów są powoływane w trybie określonym przez zebranie plenarne Rady.
3. W skład komisji, sekcji lub zespołów Rady mogą wchodzić również osoby nie będące jej członkami.
4. Ustalenia komisji, sekcji i zespołów wymagają zatwierdzenia przez Prezydium Rady, a w wypadkach szczególnej wagi przez jej zebranie plenarne.
MN - przyjęto wszak nazwę Zebranie Plenarne Rady...§ 12
Obsługę techniczną Rady zapewnia Kancelaria PAN za pośrednictwem Zespołu ds. obsługi komitetów i rad.
MN - raczej Zespołu ds. Obsługi Komitetów i Rad skoro Zespół Terminologii Nauk Przyrodniczych oraz Zespół Informatyki (zespoły problemowe Rady); dość oryginalna nazwa ...komitetów i rad... (czyżby zanosiło się na rewolucję w polszczyźnie? już zacząłem pisać na czerwono...)§ 13
Koszty funkcjonowania Rady pokrywa Polska Akademia Nauk ze środków przyznanych jej z budżetu Państwa.
MN - o, tutaj jednak Państwa (jeśli matka karmicielka łoży na utrzymanie, to i należy się większy szacunek...); w Konstytucji RP 1997 upierano się przy małoliterowym państwie (jeśli przyznaje pieniążki to Państwo, w pozostałych przypadkach jedynie państwo...; nieprzypadkowo jeden jedyny raz napisano od wielkiej litery - także i RJP przejawia pragmatyzm: jeśli liczymy na dotacje, to duży ukłon w stronę darczyńcy...)§ 14
Regulamin Rady Języka Polskiego zatwierdza Prezes Akademii.§ 15
Regulamin Rady Języka Polskiego wchodzi w życie z chwilą podpisania go przez Prezesa Akademii.
MN - raczej Prezesa PAN ze wskazaniem na prezesa...
Wysłano 12 sierpnia 2001 do Rady Języka Polskiego.
Strona główna